ગુજરાત સરકારે ભાઈ-બહેનોને સ્વરોજગારી તરફ પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક ખૂબ ઉપયોગી યોજના શરૂ કરી છે. ઘણા પરિવારો પાસે રોજગાર માટે મૂડી નથી, બેંકમાંથી સહેલાઈથી લોન મળતી નથી અને ખાનગી સાહૂકારો પાસેથી ઊંચા વ્યાજે પૈસા લેવા પડે છે, જેના કારણે તેઓ વધુ દેવામાં ડૂબી જાય છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે એવી વ્યવસ્થા બનાવી છે કે જેમાં ઓછી વ્યાજે સરળ હપ્તાઓમાં લોન મળી શકે અને લોકો પોતાનું કરીયાણા દુકાન શરૂ કરીને પોતાનું અને પરિવારનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત બનાવી શકે. આ યોજના માત્ર લોન આપવાની નથી, પરંતુ પરિવારોને આર્થિક રીતે મજબૂત, સ્વતંત્ર અને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે રચવામાં આવી છે.
યોજાનો ઉદ્દેશ
આ યોજાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એ છે કે લોકો ઊંચા વ્યાજના બોજમાંથી મુક્ત થઈને પોતાની આવકનો સ્ત્રોત ઊભો કરી શકે. જ્યારે વ્યાપાર માટે જરૂરી મૂડી ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યારે સ્વરોજગારી શરૂ કરવી ખૂબ મુશ્કેલ બને છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર દ્વારા મળતી આ લોનથી કરીયાણા દુકાન શરૂ કરી શકાય, દુકાન માટે માલખરી કરી શકાય અને ધીમે-ધીમે વ્યવસાયને આગળ વધારી શકાય. આ યોજનાથી લાભાર્થી પોતાના પગ પર ઊભા રહી શકે, સરકારી સહાય ઉપર આધારિત રહેવાનું ઘટે અને ઘરનો જીવન ધોરણ ધીમે-ધીમે સુધરે એ જ તેનો સાચો હેતુ છે.
લાયકાત અને પાત્રતા
આ યોજના ચોક્કસપણે આદિજાતિ વર્ગ માટે બનાવવામાં આવી છે, એટલે અરજદારે આદિજાતિ હોવાનો સત્તાવાર દાખલો રજૂ કરવો જરૂરી છે. આ દાખલો મદદનીશ કમિશનર (આદિજાતિ) કચેરીમાંથી મળે છે. આ યોજનાનો લાભ બિનઆદિજાતિ ઉમેદવાર પણ લઇ શકે છે. ઉંમરની દૃષ્ટિએ અરજદારની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી ન હોવી જોઈએ અને 55 વર્ષથી વધુ ન હોવી જોઈએ, કારણ કે સરકાર ઈચ્છે છે કે લાભાર્થી કામ કરી શકે, દુકાન સંભાળી શકે અને લોન સમયસર પરત પણ કરી શકે. સાથે-સાથે આધારકાર્ડ અને ચૂંટણીકાર્ડ રજૂ કરવાથી સરકારને અરજદારની ઓળખ અને રહેઠાણની ખાતરી મળે છે. આ નિયમોનો હેતુ માત્ર ચકાસણી નહિ પરંતુ યોગ્ય લોકોને યોગ્ય મદદ પહોંચાડવાનો છે.
ધંધાની જાણકારી અને અનુભવ
સરકાર માત્ર લોન આપીને જવાબદારી પૂર્ણ માનતી નથી. તે ઈચ્છે છે કે લોન સાચા અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવાઈ અને વ્યવસાય સફળ રહે. તેથી અરજદારે કરીયાણા દુકાન વિશે કંઈક હદ સુધી જાણકારી અથવા અનુભવ હોવો જરૂરી છે. જો અરજદારે પહેલા થી કોઈ મોટી દુકાન, શોપિંગ મોલ અથવા કરિયાણા સ્ટોરમાં કામ કર્યું હોય તો તેને મોટો ફાયદો મળે છે, કારણ કે તેને માલખરી, કસ્ટમર સર્વિસ, હિસાબ-કિતાબ વગેરેની સમજ હોય છે. આ અનુભવના આધાર પર પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવું પડે છે જેથી સાબિત થાય કે અરજદાર વ્યવસાય ચલાવવામાં સક્ષમ છે.
આવક મર્યાદા
આ યોજના ખાસ નબળી આર્થિક સ્થિતિ ધરાવતા પરિવારો માટે છે. તેથી સરકારએ આવક મર્યાદા નક્કી કરી છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહેતા પરિવારો માટે વાર્ષિક આવક ₹1,20,000 થી વધુ ન હોવી જોઈએ, જ્યારે શહેરી વિસ્તારમાં રહેતા પરિવારો માટે આવક ₹1,50,000 સુધી માન્ય રાખવામાં આવી છે. જો આવક આ મર્યાદાથી વધુ હોય તો એવો પરિવાર આ યોજનાનો લાભ લઈ શકતો નથી, કારણ કે સરકાર ઈચ્છે છે કે સૌથી જરૂરિયાતમંદ લોકો પહેલા લાભ મેળવે.
લોન મર્યાદા
આ યોજનામાં મહત્તમ ₹75,000 સુધીની લોન આપવામાં આવે છે. આ રકમ એટલી રાખવામાં આવી છે કે જેનાથી નાની-મોટી કરીયાણા દુકાન સરળતાથી શરૂ થઈ શકે. આ પૈસેથી દુકાન ભાડે લેવી, રેક્સ, કાઉન્ટર, ત્રાસ, તેમજ દાળ-ચોખા-તેલ-સાબુ-મસાલા જેવા રોજિંદા માળખા ખરીદી શકાય. ઘણીવાર લોકો ઓછા પૈસાથી શરૂઆત કરે છે, પરંતુ ધીમે-ધીમે વ્યવસાય વધારી શકે છે એ દૃષ્ટિએ આ રકમ પૂરતી અને વ્યવહારુ છે.
લાભાર્થી ફાળો
સરકાર ઈચ્છે છે કે લાભાર્થી પણ વ્યવસાય પ્રત્યે જવાબદાર રહે. તેથી લોનમાંથી ઓછામાં ઓછા 10% રકમ પોતે મૂકી પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે જો લોન ₹75,000 મળે તો આશરે ₹7,500 લાભાર્થીએ જ નાખવાનું રહે છે. આથી અરજદારનો વ્યવસાય પ્રત્યેનો લાગણીશીલ સંબંધ વધે છે અને તે વધુ જવાબદારીપૂર્વક દુકાન સંભાળે છે.
વ્યાજનો દર
આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં વ્યાજ ખૂબ ઓછું છે માત્ર 4% વાર્ષિક. સામાન્ય બેંકો અથવા ખાનગી ઉધાર પાસે વ્યાજ 14%–24% સુધી હોય છે, જ્યારે અહીં ખૂબ ઓછા દરે લોન મળે છે. જો હપ્તા મોડા થાય તો વધારાના 2% દંડ વ્યાજ લાગશે, જેથી લોકો સમયસર ચુકવણી કરે અને યોજના નિયમિત ચાલતી રહે.
લોન પરત કરવાની પ્રક્રિયા
લોન પાછી ભરવાની પ્રક્રિયા સહજ અને લાંબા ગાળાની રાખવામાં આવી છે. કુલ લોન 20 ત્રિમાસિક (દર ત્રણ મહિનાના) હપ્તામાં ભરવી પડે છે. એટલે કે એક સાથે મોટો બોજ નહિં પડે અને દુકાનમાંથી થતા નફામાંથી આરામથી હપ્તા ભરાઈ શકે. જો કોઈ ઈચ્છે તો નક્કી સમય પહેલા પણ સંપૂર્ણ લોન પરત કરી શકે આ માટે સરકાર કોઈ પ્રતિબંધ મૂક્ત નથી.
અરજી ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
આદિજાતિના વિસ્તારના અરજદારે જે તે વિસ્તારના પ્રાયોજના વહીટદારશ્રીની ભલામણથી દરખાસ્ત મોકલવાની રહેશે. જયારે બિન આદિજાતિના અરજદારે મદદનીશ કમિશ્નરશ્રી આદિજાતિ ધ્વારા દરખાસ્ત કોર્પોરેશનને મોકલવાની રહેશે.
જે તે આદિજાતિ વિસ્તારના પ્રાયોજના વહીટદારશ્રીની કચેરી ગુજરાત આદિજાતિ વિકાસ કોર્પોરેશન અથવા કોર્પોરેશનની વેબ ย https:// adijatinigam.gov.in પરથી મેળવી શકાશે.
સત્તાવાર વેબસાઈટ પર જવા માટે – અહીં ક્લિક કરો
Disclaimer:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સરકારી સૂચનાઓ અને જાહેર સ્ત્રોતોના આધારે તૈયાર કરાઈ છે. યોજનાની શરતો, લાયકાત અને નિયમોમાં સમયાંતરે ફેરફાર થઈ શકે છે, તેથી અરજી કરતા પહેલાં સત્તાવાર વેબસાઈટ અથવા સંબંધિત કચેરીમાંથી માહિતી ચકાસવી જરૂરી છે. આ વેબસાઈટ/લેખક કોઈપણ પ્રકારની કાનૂની અથવા નાણાકીય જવાબદારી સ્વીકારતો નથી.
Himanshu PandyaMahitiGovt.Com ના સ્થાપક અને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર. સરકાર સંબંધિત નોકરીઓ, યોજનાઓ અને સૂચનાઓને સરળ અને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવાનો મારો સતત પ્રયાસ છે, જેમાં દરેક માહિતી સત્તાવાર સ્ત્રોત પરથી ચકાસવામાં આવે છે.